‘Tellen en rijmen met de familie Muis’ heet het winnende boekje van Juliette Rosenkamp in de categorie 1-3 jaar. Het boekje, dat in rijm geschreven is, introduceert elk nummer aan de hand van een huisactiviteit. Daarbij draagt vadermuis een schort en komt mama thuis van haar werk. Een leuk boekje om te leren tellen voor de allerkleinsten, zonder de stereotype rolverdeling tussen mannen en vrouwen.

Het winnende boekje in de categorie 3-6 jaar oud heet ‘Prinses Nina’ en is geschreven door Marlise Achterbergh. Marlise schreef het verhaal naar aanleiding van de ‘coming out’ van een familielid en heeft het daarna bewerkt voor kinderen. In het boekje ontmoet prinses Nina allerlei aanbidders om mee te trouwen. Toch maakt zij haar eigen keuze. En die is anders dan haar omgeving verwacht. Een leuk verhaal met een vrolijk einde om het thema diversiteit (en met name homo- en heteroseksualiteit) in de laagste klassen bespreekbaar te maken.

Beide boekjes zijn beschikbaar in zowel Nederlands als Engels. Vanaf nu te bestellen met korting via Inclusive Works.
‘Tellen en rijmen met de familie muis’ – Juliette Rosenkamp, € 12,95, Uitgeverij Clavis
‘Prinses Nina’ – Marlise Achterbergh, € 14,95, Uitgeverij Clavis

Lesdoelen
In deze les:
◦ onderzoeken leerlingen in een groepsgesprek waarom er onderscheid gemaakt wordt tussen mannen en vrouwen en waar dit onderscheid op is gebaseerd;
◦ bedenken zij hoe mensen het beste met deze verschillen om kunnen gaan.

De les sluit aan bij de richtingen ‘Identiteit’ en ‘Diversiteit’ van het Canon voor wereldburgerschap.

Verhaal
Lees eerst het verhaal ‘Roze is voor meisjes?’ voor.
Auteur en illustratie: Susan Schaeffer

Roze is voor meisjes?
Bas en Haniefa lopen in de dierentuin. Overal zien ze vogels fladderen, in de mooiste kleuren. Veertjes dwarrelen naar beneden. Ze kriebelen in Bas zijn neus. Zo erg, dat hij ervan moet niesen: ‘Hatsjoe!’
Bas haalt zijn zakdoek tevoorschijn en snuit zijn neus.
‘Waarom heb jij een roze zakdoek,’ zegt Haniefa. ‘Roze is toch voor meisjes?’
‘Wat een onzin!’ zegt Bas en hij haalt zijn schouders op. ‘Hoe kom je daar nou bij!’
‘Ik zou het niet weten,’ geeft Haniefa eerlijk toe.

Dan klinkt het plots achter hen: ‘Wat een prrrrraaaachtige zakdoek heb jij, kind!’ Bas en Haniefa draaien zich om. Een roze vogel komt op Bas af lopen. ‘Mooie kleur hoor, jongeman,’ zegt hij, terwijl hij de zakdoek van dichtbij bekijkt. Dan begint hij wild met zijn vleugels te slaan. ‘Fati! Vlug, kom eens kijken!’
Een andere roze vogel komt aangesneld. ‘O geweldig, Frits! Zo één wil ik er ook wel!’ roept ze en van blijdschap slaat ze haar vleugels op en neer.
Bas en Haniefa moeten lachen. Dan zegt Haniefa: ‘Meneer en mevrouw de Flamingo, weten jullie misschien waarom roze voor meisjes is?’
‘Rrroze voor meisjes?’ antwoordt Frits. ‘Wat een onzin!’
En ook Fatima buldert van het lachen. ‘Wij flamingo’s zijn allemaal roze. Man én vrouw.’ Ze knipoogt naar Bas.
‘Dat is goed om te horen,’ zegt Bas. ‘Dan kan ik mijn zakdoek gewoon houden.’

Bespreek
- Vinden jullie dat roze voor meisjes is? Waarom wel/niet?
- Hoe zit het bij de dieren? Wat vinden de Flamingo’s in het verhaal ervan?
- Zou het kunnen dat sommige mensen gewoon bedacht hebben dat roze voor meisjes is? Kun je het dan ook veranderen?
- Zijn er nog meer voorbeelden van dingen die je echt alleen iets voor jongens/meisjes vindt? (Denk aan kleding – het dragen van rokken/hakken, sporten – boksen, voetbal, maar ook huishouden/werken – alleen voor vrouwen/mannen?)
- Is dit goed/slecht? Waarom? Kan het ook anders?

LESDOEL
De leerlingen luisteren naar een verhaal en identificeren de voorwerpen in het verhaal. Ze spelen het verhaal na en gebruiken de voorwerpen daarbij.

Kerndoel 9
De leerlingen krijgen plezier in het lezen en schrijven van voor hen bestemde verhalen, gedichten en informatieve teksten.

GROEP
Groep 1 en 2

MATERIAAL

• Het boek ‘Ik heb een gat in mijn emmer’ van Ingrid en Dieter Schubert
• De voorwerpen uit het boek
• Een lage tafel
• Een doek

Ik heb een gat in mijn emmer
Het boek ‘Ik heb een gat in mijn emmer’ van Ingrid en Dieter Schubert is gebaseerd op het Engelse liedje ‘There’s a whole in my bucket’. Beer wil zijn grasklokjes water geven. Maar er zit een gat in zijn emmer. Waar kan hij de emmer mee dichten? Egel heeft wel een idee. Met wat stro! Maar het stro is te lang. En de schaar om het stro mee te knippen is bot. Om te slijpen heb je water nodig. Maar daarvoor hebben Egel en Beer een emmer nodig en … daar zit een gat in. Dan steekt de wind op en gaat het regenen. De grasklokjes knappen ervan op. Beer biedt Egel een bosje aan. Egel zal het thuis in het water zetten. Waarin? Juist! In een emmer…

Verteltafel
Het boek is een ideaal boek om na te laten spelen met een verteltafel. De voorwerpen kunnen door de leerkracht worden meegenomen. Maar kinderen kunnen ook zelf dingen aan de tafel toevoegen. Het verhaal kan dan uitgebreid worden.

Lees het verhaal voor. Laat de kinderen steeds de voorwerpen uit het verhaal aanwijzen (emmer, stro, schaar etc.). Twee kinderen (afwisselend) mogen het verhaal daarna naspelen. De leerkracht leest voor en de kinderen beelden het verhaal uit. Ze gebruiken daarbij de voorwerpen uit de verteltafel.

Doe na afloop een spel. Leg een doek over de voorwerpen en haal steeds voorwerpen weg. De kinderen moeten zeggen welke spullen weg zijn. Vraag één of twee kinderen om op de gang te gaan staan. Spreek met de klas af dat er niets wordt weggehaald. En laat de kinderen die terugkomen raden wat er ontbreekt.

De verteltafel, van Hest, J., van der Hoeven, M. (2000).

Als… dan
Het verhaal is ook erg geschikt om als…dan-spellen te spelen.
Als je soep wilt eten…heb je een lepel nodig.
Als je je haar wilt knippen…heb je een schaar nodig.
Als je een zandkasteel wilt bouwen, wat heb je dan nodig?
En als je grasklokjes water wilt geven…?

Tip: plant wat grasklokjes in de klas!

Extra: maak een grasklokje
Laat kinderen na het voorlezen een grasklokje maken van papier. Leuk voor in de prille lente.

MATERIAAL

• paars vloeipapier
• wit crêpepapier
• rechthoekige stukjes groen crêpepapier (stengel)
• gekleurde vellen om de klokjes op te plakken
• lijm

Laat de kinderen de vierkante blaadjes vloeipapier twee keer diagonaal dubbel vouwen. Dan de blaadjes weer open laten vouwen en door laten knippen op de vouwlijn. De blaadjes mogen de kinderen op het gekleurde vel plakken (als bij een grasklokje). Dan mogen ze het stuk groene crèpepapier oprollen. Deze ‘stengel’ plakken ze op. Een klein wit propje crêpepapier vormt de stamper.

De kinderen kunnen de grasklokjes ook verven!

Regelmatig zie je dat kinderen in groep 1 en 2 woorden wel kunnen hakken, maar het moeilijk vinden om klanken samen te voegen tot woorden. Een kind heeft dan moeite met ‘auditieve synthese’.

Om leerlingen hierbij te helpen kun je gebruik maken van visuele en motorische ondersteuning. Je kunt bijvoorbeeld lichaamsdelen hakken en plakken, en de delen dan laten zien of bewegen (steek naar voren je a-r-m, arm, wiebel je t-e-e-n, teen). Ook kan het helpen om voorwerpen die je hakt te laten zien (dit is een t-a-s). Andere hulpmiddelen zijn: slepend lezen (rrrrroooookkkk) of woorden steeds in drie vakjes hakken (r-o-k) en dan met een duidelijk gebaar aangeven dat je bij het plakken weer naar het eerste vakje (r) gaat. Ook kan het zinvol zijn om zinnetjes te oefenen met daarin het gehakte woord (juf: ‘ik k-o-o-k vandaag broccoli’, kind: ‘kook!’).

Het vermogen om klanken samen te voegen tot een woord wordt gezien als een voorwaarde om te kunnen lezen. Kinderen ontwikkelen dit in groep 1 en 2, maar ook nog in groep 3 en 4.