Doelgroep
Groep 1, 2

Kerndoel 41
De leerlingen leren over de bouw van planten, dieren en mensen en over de vorm en functie van hun onderdelen. Leerlijn: De kinderen gebruiken al hun zintuigen en worden zich zo bewust van het bestaan ervan en van wat ze ermee kunnen doen: zien, ruiken, voelen, horen, proeven.

Hoe?
Maak een aantal kartonnen borden van gelijke grootte en plak daar allerlei verschillende soorten materialen op. Zacht tapijt, bont-achtige materialen, maar ook halve eierdoosjes (ondersteboven), knikkers, knopen, hout, zand, stenen. Alles wat je maar kunt bedenken. Hang de materialen op kind-hoogte op in de klas (bijvoorbeeld allemaal naast elkaar). Voor je het weet, zal je een kind zien ‘knuffelen’ met de zachte materialen aan de muur.

ETSbeest is een voorstelling voor 2- tot 4-jarigen van zanger/componist Han Buhrs en choreografe Katharina Brown. De voorstelling is ontwikkeld in het kader van het Festival 2 Turven Hoog. Daarna was de voorstelling o.a. te zien op het Take Off festival in Durhum City. In april 2013 staat ETSbeest op het programma van het Fratz Festival te Berlijn.

‘Toen we bij het schilderij aankwamen, dacht ik: ‘wat een rommeltje’. Maar als ik langer kijk, zie ik er opeens een heleboel dingen in.’ Bij aankomst in de Hermitage krijgt groep 5 eerst een rondleiding door de tentoonstelling. ‘De kunstwerken die jullie zien, zijn heel anders dan de schilderijen van bijvoorbeeld Rembrandt of Jan Steen,’ vertelt docente Mieke. ‘Ze zijn een beetje gek,’ zegt Marit. Mieke legt uit: ‘Ze zijn anders, omdat ze de werkelijkheid niet laten zien. Wie weet nog hoe het kwam dat kunstenaars in de vorige eeuw zo anders gingen schilderen?’ Jordi heeft goed opgelet tijdens de Hermitagelessen op school: ‘Mensen gingen toen foto’s nemen’. ‘Precies!’ roept Mieke. Dus het was niet meer nodig om de werkelijkheid te schilderen.’ Milan weet nog hoe die nieuwe manier van schilderen heet: ‘Het schilderij is modern’.

Een groen schilderij?
De Rode Kamer van Matisse is ook zo’n schilderij. Mieke vertelt: ‘In Rusland leefde een rijke kunstverzamelaar met een moeilijke naam, meneer Sjitsjoekin. Hij verzamelde schilderijen van de kunstenaar Matisse. Sjitsjoekin vroeg Matisse om een schilderij voor hem te maken, in zijn favoriete kleur: groen.’ De kinderen vallen stil. Het schilderij is niet groen. Het is rood. Alleen aan de zijkanten van het schilderij is een piepklein randje groene verf te bespeuren. Verbaasd moeten de kinderen lachen. ‘In het raam zit ook nog een beetje groen,’ wijst Sebastiaan. ‘Dat klopt, maar is het wel een raam?’ vraagt Mieke. Iedereen kijkt nog eens goed. Het raam kan ook een kunstwerk zijn!

Net als Picasso
Dan is het tijd om zelf aan het werk te gaan. In het Kinderatelier krijgt iedereen een groot stuk wit karton en een bordje met drie kleuren verf. De kinderen mogen maskers maken in de stijl van Picasso. ‘En,’ zegt Mieke: ‘hoe moderner, hoe beter!’ Als voorbeeld knipt zij vierkante ogen en krullende lippen. Van kleine kokers maakt zij wenkbrauwen en de overgebleven strookjes gebruikt ze voor het haar. De kinderen gaan enthousiast aan de slag. Victor knipt een neus in de vorm van een driehoek. Elja geeft haar masker maar één oog. ‘Net als in het schilderij dat we net hebben gezien.’ Als het masker af is, mogen de leerlingen het verven. ‘Ik ga rood en geel mengen, dan krijg je oranje!’ roept Clara. ‘En rood en blauw wordt paars,’ weet Melle. De moderne maskers krijgen zo alle kleuren van de regenboog.

Maskerade
Dan worden de meesterwerken in de kring tentoongesteld. Op de achtergrond klinkt muziek van Shönenberg. ‘De kunstverzamelaar Sjtsjoekin hield enorm van zijn muziek,’ zegt Mieke. Tot slot mogen de kinderen hun masker opzetten en dansen op de muziek. Tevreden wandelt de groep na afloop terug naar school. ‘Als ik nu naar buiten kijk, dan zie ik overal kleuren en vormen,’ zegt Vita. ‘Thuis ga ik ook proberen om modern te schilderen.’

Ook naar de Hermitage voor kinderen?

• Rond iedere tentoonstelling in de Amsterdamse Hermitage wordt een lesprogramma samengesteld.
• Op school maken de kinderen kennis met de Hermitage en de tentoonstelling door speciale weblessen (ongeveer 4/5 lessen van een kwartier).
• Kosten (inclusief materiaal en rondleiding): gratis!
• Duur rondleiding en workshop: circa 3 uur
• Reserveren kan per e-mail via educatie@hermitage.nl

Het bovenstaande is geschreven n.a.v. een bezoek aan de tentoonstelling ‘Van Malevich tot Matisse’. In maart 2013 start een nieuwe tentoonstelling, over Peter de Grote (een bevlogen tsaar). Met je klas naar de Hermitage Amsterdam? Kijk op de website van de Hermitage voor meer informatie.

Doelgroep
Groep 4 tot en met 6

Lesdoel
De kinderen maken één of meerdere portemonnees.

Kerndoel 54
De leerlingen leren beelden, muziek, taal, spel en beweging te gebruiken, om er gevoelens en ervaringen mee uit te drukken en om er mee te communiceren (Beeld, ruimtelijk construeren).

Materiaal

• lege melkpakken
• klitteband met een plakstrip
• schaar
• nietmachines
• versiermateriaal: verf, plakkralen, stof, etc.

Stap 1: Knip boven- en onderkant van het pak.
Stap 2: Maak twee inkepingen aan de voorkant.
Stap 3: Knip het deel van het pak melk rond de inkeping weg.
Stap 4: Vouw het pak plat en dan dubbel.
Stap 5: Niet het pak in het midden vast
Stap 6: Vouw het uitstekende deel (na de inkeping van stap 2) om.
Stap 7: Plak klitteband aan de binnenkant en de flap van de portemonnee
Stap 8: Versier de portemonee.

Zien hoe moet?